Terugkeer naar het levensweb

'Actieve hoop is niet het gevoel dat alles goed zal komen; het is de bereidheid om deel te nemen aan wat mogelijk is.'
'Het gaat niet om 'de natuur te beschermen', maar om te ontdekken dat wij natuur zijn.'

Nu we twee belangrijke spirituele evolutionaire denkers hebben besproken, te weten Teilhard de Chardin en Jean Gebser is het hoog tijd voor een grande dame Joanna Macy.In de community van de Limimal Web wordt ze geëerd als een wijze elder. Voor ons in het Spirit Lab is ze een icoon van metamoderne spiritualiteit. Joanna Macy (1929–2025) was een Amerikaanse milieuactivist, boeddhistisch denker, auteur en wetenschapper. Ze werd vooral bekend door haar werk op het snijvlak van ecologie, spiritualiteit, psychologie en systeemtheorie. Haar centrale boodschap was dat gevoelens van verdriet, angst of wanhoop over de toestand van de wereld niet onderdrukt hoeven te worden, door die emoties bewust te ervaren, kunnen ze worden omgezet in betrokkenheid en actie. Ze ontwikkelde hiervoor een methode die bekendstaat als 'The Work That Reconnects' ('Het Werk dat Verbindt'). In haar benadering combineert ze boeddhistische inzichten, diepe ecologie, groepsoefeningen, rituelen en maatschappelijke betrokkenheid. Joanna Macy was ook een prominente stem in de klimaat- en milieubeweging. Ze sprak over de 'Great Turning': de overgang van een op onbeperkte economische groei gerichte samenleving naar een duurzamere en meer levensondersteunende beschaving. Haar werk heeft veel invloed gehad op mensen die zoeken naar manieren om met klimaatangst en maatschappelijke crises om te gaan. Het Humanistisch verbond heeft in Nederland de Klimaatvrijplaats opgericht, een plaats waar milieuactivisten die uitgeput en moedeloos raken worden ondersteund tijdens sessies gebaseerd op het werk van Joanna Macy. Haar werk dat weer verbindt bestaat uit een spiraal met vier fasen. Het start met dankbaarheid, bewust aandacht geven aan wat je waardeert in het leven en de wereld. Dit creëert veerkracht en een gevoel van verbondenheid. De volgende stap is de pijn voor de wereld eren, ruimte maken voor gevoelens zoals verdriet, angst, boosheid of machteloosheid over persoonlijke, ecologische en maatschappelijke problemen. Die gevoelens niet wegdrukken, maar erkennen als uitdrukking van zorg en verbondenheid. De derde stap is met nieuwe ogen zien. Je ziet jezelf niet langer als een geïsoleerd individu, maar als onderdeel van een groter levend systeem.

De laatste stap is vooruitgaan, dus vanuit dit vernieuwde bewustzijn concrete stappen zetten in je leven, werk of activisme. De moderne mens ervaart zich vaak als een afzonderlijk individu, los van de natuur, andere mensen en toekomstige generaties. Dat gevoel van afgescheidenheid is een belangrijke oorzaak van de ecologische en sociale crises. Macy pleit voor een 'terugkeer naar het levensweb', het proces waarin we opnieuw ervaren dat we deel uitmaken van een groter, levend geheel. Je bent geen losstaand individu maar een knooppunt in een netwerk van relaties. In haar workshops gebruikte ze oefeningen waarbij deelnemers zich identificeren met: een rivier of bos, dieren en ecosystemen, voorouders en toekomstige generaties, de aarde als levend systeem. Het doel is niet alleen intellectueel begrijpen maar onze verbondenheid daadwerkelijk voelen en ervaren. Joanna Macy heeft bijzondere ervaringsgerichte oefeningen ontwikkeld voor elke fase in de spiraal. Ik heb de laatste jaren haar oefeningen aangeboden in groepen en het is ontroerend om te zien hoe mensen bij de rituelen en oefeningen diepgaand geraakt kunnen worden op een spiritueel, emotioneel en fysiek niveau. Bijvoorbeeld bij de oefening De Schaal van Tranen kunnen mensen ruimte te geven aan verdriet en medeleven over persoonlijk verlies, tranen om het lijden van anderen, tranen om de vernietiging van natuur en ecosystemen, tranen van dankbaarheid of ontroering. Prachtig is ook de Waarheids-mandala waar deelnemers spreken vanuit emoties zoals angst, verdriet, boosheid of leegte, vaak met symbolische objecten in een cirkel. De Raad van Alle Wezens is misschien wel haar bekendste oefening. Deelnemers spreken namens een dier, plant, rivier of ecosysteem. Hierdoor verschuift het perspectief van mensgericht naar ecocentrisch. De oefeningen zijn niet bedoeld zijn als therapie maar een vorm van collectieve bewustwording: mensen helpen herinneren dat hun verdriet, angst en liefde deel uitmaken van een grotere relatie met het levensweb. Joanna Macy is een belangrijke stem en in het Spirit Lab zullen we haar prachtige werk met liefde doorgeven als manifestatie van eigentijdse spiritualiteit.

Enkele van haar bekendste boeken zijn:
- Active Hope/ Actieve hoop
- Coming Back to Life / Terugkeer naar het levensweb
- World as Lover, World as Self

Zie ook video: Joanna Macy: Climate Crisis as a Spiritual Path