Liminale Web: Hoe vind je je weg in de tussentijd ?

(An Schaafsma (02 Mei 2026)

Een paar jaar geleden ontdekte ik het Liminale Web van Joe Lightfoot (de naam is al zo vrolijkstemmend). Het Liminale Web verwijst naar een losse, internationale subcultuur van denkers, schrijvers, podcasters en community builders die veel overlappende ideeën delen over hoe de wereld werkt. Het is dus geen organisatie, maar eerder een netwerk van mensen en ideeën. “Liminaal” betekent: tussen twee toestanden in, op een drempel of overgang. Het idee is dat de mensheid zich op een drempel bevindt. De oude systemen en manieren van denken werken niet meer en storten in, maar het nieuwe is nog aan het ontstaan en wordt nu door de huidige levende generaties in feite gecreëerd. Denk aan de beweging van hyper- individualisme naar gemeenschapsdenken en samenwerking, van alleen ratio en wetenschap naar ook ruimte voor zingeving en spiritualiteit, van eindeloos consumeren naar collectieve en persoonlijke bewustwording, van het economische geloof in groei naar een regeneratieve cultuur en duurzame wereld, van topdown beslujtvorming en politiek bedrijven naar meer democratische en minder hiërarchische structuren. Je kunt eindeloos verdwalen in het Liminale Web want er zijn zoveel interessante individuen en organisaties aan verbonden met nieuwe ideeën. Je kunt je een ongeluk lezen en luisteren. Joe Lightfoot beschrijft dat de groep nog teveel wordt gedomineerd door academische witte westerse mannen uit de VS en Europa en hij streeft er naar om meer vrouwen en schrijvers en denkers uit andere delen van de wereld erbij te krijgen. Dat moet zeker gebeuren. Politiek identificeert het merendeel van de groep zich als progressief en bevindt zich links van midden in het politieke spectrum , maar dat geldt niet voor iedereen. Er is ook wel kritiek dat het allemaal wel abstract en theoretisch blijft en dus uiteindelijk niet veel impact heeft op die gedroomde andere wereld. Extinction Rebellion, bijvoorbeeld, stelt zich veel activistischer op, en dat geldt ook voor de Degrowth-beweging, bijvoorbeeld, die uitgesproken antikapitalistisch is.

Met die kritiek ben ik het niet eens, want je hebt beide nodig om verandering te bewerkstelligen, een platform voor open dialoog, diepgaande wetenschappelijke onderbouwde kennis en een visie en een praxis die daaruit voorkomt. Wat is nu de relatie tussen ons Spirit Lab en dit Liminale web. Ik denk dat spiritualiteit en religie die idealiter hun bestaansrecht ontlenen aan het prediken van liefde, compassie en rechtvaardigheid, zich niet moeten isoleren van de wereld, maar zich laten inspireren door de nieuwste kennis en inzichten op alle gebieden om relevant en vernieuwend te blijven, om een effectieve bijdrage te leveren aan een wereld in grote nood. Wat mij erg aanspreekt, is dat veel van de schrijvers in het Liminale Web een wetenschappelijke achtergrond hebben en tegelijk een sterke affiniteit uitspreken met spiritualiteit en deze gebieden persoonlijk moeiteloos integreren tot een wereldvisie en dit zelfs als noodzaak zien. De kloof tussen religie en wetenschap is destructief en contraproductief voor onze toekomst. Het is alle hens aan dek. In de aankomende blogs besteden we veel aandacht aan de denkers en schrijvers in het Liminale Web. We zetten ze in het zonnetje. Ze inspireren en bieden veel nieuwe inzichten waardoor zich bij ons in Spirit Lab stap voor stap een beeld ontvouwt van wat metamoderne spiritualiteit kan betekenen. Hoe zo’n spiritualiteit er in de praktijk kan uitzien, welk wereldbeeld erbij past en welke praktijken, taal en rituelen. Graag gaan we met anderen daarover in gesprek om onze ideeën te spiegelen. Hier zijn vast een paar namen van geweldige schrijvers en denkers die voor Jac en mij van grote betekenis zijn : Jean Gebser, Joanna Macy, Nora Bateson, Jeremy Lent, Ilia Delio, Brendan Graham Dempsey, Teilhard de Chardin, Jeremy Johnson, Matthew Fox, Bayo Akomolafe.
Zie website: Joe Lightfoot - The-liminal-web-mapping-an-emergent-subculture-of-sensemakers-meta-theorists-systems-poets